Debat innovatie en duurzaamheid
"Vernieuwing en innovatie horen hand in hand te gaan"
Economische innovaties kunnen fungeren als motor van duurzame ontwikkelingen. Maar hoe moet dat dan gebeuren? Een duurzaamheiddebat waarin deze vraag centraal staat heeft voor Brabant nog een extra actueel tintje omdat de provincie zich in Europa wil profileren als een hoogwaardige technologisch georiënteerde regio, waarbij Brainport Eindhoven als trekpaard fungeert. Hoe bevorderen we dat de kennisontwikkeling in Brabant hand in hand gaat met duurzaamheid?
Onder leiding van oud-Telos directeur Theo Beckers ontspon zich een discussie tussen de zaal en een vijfkoppig panel met vertegenwoordigers uit bedrijfsleven, politiek en diverse maatschappelijke geledingen. Hij legde de panelleden een ontnuchterend staaltje hedendaags realisme voor: in zijn nieuwste rapport concludeert de WRR dat de westerse wereld met zijn klimaatbeleid een 'illusiepolitiek' voert die niet veel verder reikt dan 'symptoombestrijding'. Gedeputeerde Onno Hoes ziet het minder somber in, maar erkent wel dat de overheid nog niet heel veel bakt van verduurzaming van het energiegebruik. "Het probleem is dat het de overheid maar niet lukt om heldere keuzes te maken. Dat komt omdat alle betrokkenen er hun eigen hobby's op nahouden. Van al dat hobbyisme komt niets terecht. Daar moeten we dus vanaf zien te komen."
Dynamiek
ZLTO-voorzitter Anton Vermeer vreest dat er eerder een gebrek aan dynamiek in het geding is; een euvel waar de overheid zijns inziens wel vaker onder gebukt gaat. "Kijk naar de glastuinbouw; die levert een grote bijdrage aan de energiebesparing door op steeds grotere schaal gas om te zetten in elektriciteit. We halen ook biogas uit meststoffen. Met zes varkens kunnen we een gezin voorzien van energie. Frank Hoekstra, adjunct-directeur van de BOM vindt deze voorstelling van zaken niet altijd op gaan. "De overheid kan wel degelijk alert zijn. Neem Brabant dat als enige provincie een maatschappij voor de herstructurering van bedrijventerreinen heeft opgericht."
Annemarie Rakhorst, directeur van het ingenieursbureau Search BV wees erop dat het MKB wat dit aangaat vaak in een spagaat zit. "MKB ondernemers zijn praktisch ingesteld en staan dicht bij hun klanten. Tegelijkertijd overzien ze de reikwijdte van duurzaamheid niet en vragen ze zich af: wat kan ik er aan doen? Ze beschouwen het wel als een kans maar kunnen het niet vormgeven."
Vanuit de zaal werd er door iemand op gewezen dat 'de energiemarkt niet goed werkt voor duurzaamheid'. "Deze markt wordt afgeschermd door de grote olieconcerns die op die manier de introductie van biodiesel bemoeilijken." Het feit dat de politiek zelf aan de wieg stond van deze vorm van protectionisme is volgens Lintsen het duidelijkste bewijs dat de overheid er een dubbele agenda op na houdt. "De overheid zou niches in de markt moeten proberen te creëren, maar durft het niet aan om een dief van de eigen schatkist te zijn. Wordt windenergie populair; schrapt EZ de subsidieverordening. Hetzelfde gebeurde eerder met zonne-energie. Biodiesel zal over een paar jaar hetzelfde droeve lot beschoren zijn, vrees ik."
Hoge prioriteit
Hoes meent dat het toch een kwestie van frappé, frappé, frappé toujours blijft. "We hebben hier in Brabant nu twee, drie grote locaties voor windenergie aangewezen. De overheid is de aangewezen partij om te bereiken dat duurzaamheid verinnerlijkt en een hoge prioriteit blijft houden." Vermeer verwacht uiteindelijk toch meer van de private dan van de publieke sector. "Ik geloof niet dat de overheid de consument ertoe aan kan zetten om in zijn koopgedrag een eerste stap richting duurzaamheid te zetten. Het is daarom kansrijker om in te zetten op slimme en uitdagende concepten."
Wat is er nodig om de voedingsbodem voor duurzaam innoveren gunstiger te maken? Is het op Noord-Brabants niveau misschien een oplossing om de provinciale Innovatieraad en Duurzaamheidraad ineen te schuiven, gelet op het belang van de vorming van creatieve netwerken, aldus de uitsmijter waarmee Beckers de laatste fase van het debat inluidde.
Gedeputeerde Onno Hoes zag er in ieder geval niet veel in. "Alles op een hoop gooien lost niets op," gelooft hij, "Bovendien zitten er behoorlijk wat cultuurverschillen tussen beide gezelschappen. Trots zijn op de innovatieve prestaties van Brabant is wel een mogelijkheid om nieuw elan te kweken."
In zijn slotresumé trok Telosdirecteur Hans Mommaas een parallel met het verleden. Die leert dat geduld hebben vaak een eerste vereiste is bij vernieuwingen. "Het duurde ook een hele tijd voordat de samenleving stoom en elektriciteit geïncorporeerd had." Commissaris van de koningin Hanja Maij riep de maatschappij op weer ruim baan aan zijn Willy Wortels en andere uitblinkers te geven. "Nederland wordt nog steeds beheerst door het idee van nivellering. Voor innovatie is dat funest."